RTV N-H - Dossier -

« Terug

Elfstedentochtkoorts in Noord-Holland

08 feb 2012 12:43 | laatste update: 13 feb 2012 08:41

AMSTERDAM Niet alleen in Friesland, maar ook in Noord-Holland was de Elfstedentochtkoorts naar grote hoogte gestegen. Veel Noord-Hollanders zijn in het bezit van een startbewijs en maakten zich klaar voor de tocht der tochten.

Alleen bleef de grote vraag: gaat de Elfstedentocht door?

De vraag werd helaas negatief beantwoord: it giet net oan.

De route van de Elfstedentocht
De Elfstedentocht gaat over een traject van bijna 200 kilometer. Van stad naar stad, over meren en sloten. Tussen de weilanden en onder de bruggen door. Leeuwarden, de hoofdstad van Fryslân, is vanouds de start- en finishplaats. De tocht voert de deelnemers vanuit Leeuwarden naar achtereenvolgens Sneek, IJlst, Sloten, Stavoren, Hindeloopen, Workum, Bolsward, Harlingen, Franeker, Dokkum en weer Leeuwarden.

Stempelen bij de controleposten
Elke deelnemer ontvangt bij inschrijving een stempelkaart. In de steden en op een aantal geheime plekken zijn controleposten ingericht. Daar moeten de wedstrijd- en de toerrijders persoonlijk hun stempelkaart tonen die vervolgens “handmatig” wordt afgestempeld.

Vorst tot lichte dooi
Het weer tijdens de vijftien Elfstedentochten varieerde in de vorige eeuw van strenge vorst tot lichte dooi. De editie van 18 januari 1963 geldt nog steeds als de meest barre overlevingstocht in Friesland. De tocht van 1912 werd bij het prettigste weer gereden. Van de vijftien tochten zijn er drie met dooi gereden, was er lichte vorst bij vier tochten, gingen er drie door bij matige vorst en vroor het vijf keer streng. De temperatuur bij die Elfstedentochten lag onder de -10 graden.

De hel van 1963
In 1963 vroor het bij de start 18 graden. 's Middags lag de temperatuur ook nog aanzienlijk onder de 0 graden, maar de stormachtige oostenwind maakte het gevoelsmatig extreem koud. Het ijs vertoonde dat jaar veel scheuren, hetgeen de uitdaging nog zwaarder maakte. Slechts 1 procent van de deelnemers volbracht destijds de martelgang.

Vier keer ideaal
Volgens het KNMI waren de omstandigheden vier keer ideaal, met lichte tot matige vorst maar windstil en vaak ook nog zonnig. Dat gebeurde op 27 januari 1917, 16 december 1933, 6 februari 1941 en 3 februari 1954. Lichte dooi met zacht ijs was er op 2 januari 1909 (de eerste officiële tocht) en 7 februari 1912. Ook op 21 februari 1985, toen Evert van Benthem zijn eerste zege boekte, dooide het. Toen was echter de ijskwaliteit goed. Het dikste ijs lag in Friesland tijdens de tocht van 1942. De maximale ijsdikte lag toen op iets boven de 55 centimeter.

Het officiële Elfstedenlied
Voor het eerst sinds mensenheugenis stond er in 1997 een Fries lied in de nationale tophonderd. Het nummer “Bonkefeart” belandde met stip op de 71ste plaats. In Friesland was de zangeres Anneke Douma al een bekendheid. Dat zij toen ook buiten de provincie naam maakte had volgens haar platenmaatschappij alles te maken met de Elfstedentocht. “Bonkefeart” geldt als het officiele Elfstedenlied.

Elfstedentocht breekt kijkrecords in 1997
Ruim 11,2 miljoen Nederlanders hebben in 1997 gedurende korte of langere tijd gekeken naar de Elfstedentocht op Nederland 2. Daarmee werd het oude kijkrecord ruimschoots overtroffen. Dat stond op de uitzending van de voetbalwedstrijd Nederland-Denemarken in 1992 waar 10,2 miljoen mensen naar keken. Ook bracht nog ooit eerder in de geschiedenis zo'n groot deel van de bevolking (20 procent) meer dan vijftien uur voor de buis door dan in 1997.

Kosten 1997 nog in guldens
De organisatie van de vijftiende Elfstedentocht heeft in 1997 bijna twee miljoen gulden gekost. Drie ton van dat bedrag kwam uit de kas van de vereniging De Friesche Elf Steden. Het overige gedeelte kwam binnen door het inschrijfgeld van de leden en rijders.

Berichten in dit dossier

	Wolter Kroes schrijft hét Elfstedenlied 20:19, 8 februari 2012, AMSTERDAM Terwijl sommige ouderen en dieren al die kou ondertussen maar niks vinden, wil menigeen juíst dat het nog even flink doorvriest met het oog...
	Marathonschaatsers klaar voor NK op natuurijs 11:00, 8 februari 2012, EMMEN De Noord Hollandse marathonschaatsers zijn klaar voor het NK op natuurijs. Woensdag wordt dat verreden in Emmen.
	Volgende week driedaagse van Ankeveen 17:23, 8 februari 2012, ANKEVEEN Vanaf volgende week dinsdag wordt de Driedaagse van Ankeveen geschaatst als het ijs goed blijft. Dat maakte de KNSB dinsdag bekend.
	Natuurschaatstochten in Noord-Holland 16:01, 8 februari 2012, AMSTERDAM Er is natuurlijk een tocht der tochten: de Elfstedentocht. Maar natuurlijk staan er ook in Noord-Holland veel natuurschaatstochten op de pla...
	Sjoerd Huisman optimistisch over Elfstedentocht 22:18, 6 februari 2012, AVENHORN Marathonschaatster Sjoerd Huisman kijkt uit naar de mogelijke komst van de Elfstedentocht. "Deze temperaturen maken iedereen gek. Het ziet e...
	RTV N-H zoekt Elfstedentochtrijders 12:28, 6 februari 2012, AMSTERDAM De zestiende Elfstedentocht is in zicht!